
باتوجهبه پیشینه فرهنگی هزاران ساله ایرانیان، غذاها و نوشیدنیهای فراوانی در سبد غذایی ایرانیان وجود دارد که از اهمیت سنتی برخوردارند. همچنین به دلیل وسعت ایران و حضور قومهای مختلف در این سرزمین پهناور، فرهنگهای مختلفی در ایران وجود دارند که برای خود غذاها و نوشیدنیهای سنتی فراوان شخصی نیز وارد سبد غذایی ایرانیان شده است. نکته جالب دررابطهبا این فرهنگهای مختلف که در کنار یکدیگر جمع شدهاند، تفاوت طرز تهیه و مواد اولیه باعث شده است تا غذاهایی که در ظاهر یکسان هستند با طمعهای متفاوت وجود داشته باشد. بااینحال یکی از مواردی که در سراسر ایران تقریباً به یک شکل یافت میشود، نوشیدنیهای اصلی ایرانیان یعنی چای و قهوه هستند که تقریباً در سراسر ایران به یک طمع و شکل یافت میشوند. در این مقاله قصد داریم به بررسی این دو نوشیدنی مهم برای ایرانیان بپردازیم. البته نکته قابلتوجه این مطلب برای ایرانیان، شرایط صادرات و تجارت در این زمینه است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

اگر بدون آگاهی قبلی و جستوجو از نسل امروزی ایران بپرسیم که نوشیدنی اصلی ایرانیان چه بوده است، بدون شک میگویند چای. چای بهقدری فراگیر در ایران نوشیده میشود که هر انتخابی به جز چای ممکن است دورازذهن باشد. بااینوجود، جالب است بدانید که ایرانیان تا پیش از دوره قاجار تنها قهوه مینوشیدند و قهوه بهعنوان نوشیدنی اصلی سفرههای ایرانی شناخته میشد. بهصورت کلی در سطح جهانی قهوه بسیار موردتوجهتر و قدیمیتر از چای به شمار میرود. ایرانیان نیز تا پیش از دوره قاجار چه در منزل و چه در قهوهخانهها به نوشیدن قهوه میپرداختند. قهوه که از عربستان و یمن وارد ایران میشد همواره بهعنوان انتخاب اصلی ایرانیان شناخته میشد؛ البته ناگفته نماند که قهوه تنها نوشیدنی ایرانیان نبوده و موارد زیادی همچون شربتها و عرقیات نیز مورداستفاده ایرانیان قرار میگرفت. به همین دلیل است که حتی در زمانهای گذشته نیز در کنار قهوهخانهها، شربت خانهها نیز رونق داشتهاند. تمام این پیشفرضها از زمان ورود چای به ایران از دوران قاجار دستخوش تغییر شدند. چای بهسرعت به یکی از اصلیترین نوشیدنیهای ایرانیان تبدیل شد و حتی به خانهها نیز راه یافت. این نوشیدنی تازهوارد بهقدری محبوبیت کسب کرد که حتی در قهوهخانهها نیز اکثر مشتریان به نوشیدن چای مشغول بودند. به همین دلایل است که شاید در حال حاضر نمیتوان از کسانی که چای را نوشیدنی اصلی ایرانیان میدانند خرده گرفت. بااینحال سؤال اصلی این است که چای اساساً از کجا وارد ایران شده است؟

در دوران قاجار، روسیه تسلط قابلتوجهی بر ایران داشت و در پشت پرده بسیاری از تصمیمات مهم مملکت با مشورت امپراتوری روسیه انجام میشد. شاید جالب باشد بدانید که ورود چای به ایران نیز یکی از تصمیمات امپراتوری روسیه برای ایران بوده است. در آن زمان قهوه از عربستان و یمن وارد ایران میشد و در سراسر ایران توزیع میشد؛ امپراتوری روسیه نیز با کمک مقامات ایرانی چای را بهصورت عمده وارد ایران کرد؛ اما نکته ظریفی که وجود دارد این است که چای برای اولینبار در دوران صفویه توسط چین، آن هم بهصورت محدود وارد ایران شد و به همین دلیل تنها در دربار سلطنتی میتوانستید این نوشیدنی جذاب را پیدا کنید. پس این تفاسیر، چای اولینبار توسط چین وارد ایران شد، اما این روسیه بود که چای را در ایران رواج داد. در دوران قاجار نیز کاشفالسلطنه موفق شد کشت چای را در ایران (لاهیجان) رواج دهد که در آینده باعث کمترشدن واردات چای به ایران و حتی فرصت صادرات آن برای تاجران ایران فراهم شد. نکته قابلتوجه برای تاجران ایرانی فرصت صادرات چای لاهیجان به روسیه است. در شرایطی که روسیه در ابتدا چای را در ایران رواج داد، امروزه تاجران ایرانی با اخذ ویزا تجاری روسیه میتوانند صادرات چای به این کشور را انجام دهند. اگرچه ایران بهعنوان صادرکننده اصلی چای شناخته نمیشود و کشورهایی همچون چین، هند، سریلانکا و کنیا صادرکنندههای اصلی چای به روسیه هستند. بااینحال شرایط تجارت بین ایران و روسیه تنها محدود به چای نشده و شما میتوانید بامطالعه وبلاگ ما در دفتر خدمات مسافرتی سیاره سرخ از محصولاتی که در حال حاضر از محبوبیت زیادی برای صادرات به روسیه برخوردارند آگاه شوید. همچنین برای اخذ ویزای تجاری روسیه میتوانید با ما در دفتر خدمات مسافرتی سیاره سرخ تماس حاصل نمایید.

اگرچه امروزه چایخانهها نیز در سراسر ایران یافت میشوند و از محبوبیت نسبی برخوردارند، همچنان قهوهخانه نامی است که برای تمام ایرانیان شناخته شده است. باوجوداینکه در همین قهوهخانهها، چای بیشترین نوشیدنی مصرفی مشتریان است، همچنان نام قهوهخانه پابرجا مانده است. دلیل این اتفاق را میتوان در سه بخش توضیح داد. در ابتدا ریشه تاریخی این اسم که به زمان صفویه بازمیگردد؛ در آن زمان قهوه نوشیدنی اصلی ایرانیان بوده و تغییر آن در زبان گفتار باتوجهبه گذشته تاریخی آن کمی سخت بوده است. پس دلیل اول را میتوان عادت زبانی دانست. در مرحله دوم نیز میتوان به جایگاه فرهنگی قهوهخانه اشاره کرد. قهوهخانهها تنها یک مکان برای نوشیدن قهوه نبودند؛ از این مکانها برای گردهمایی، شاهنامهخوانی، داستانگویی و موارد اینچنینی نیز مورداستفاده قرار میگرفت. به همین دلیل است که نام قهوهخانه همچنان در ذهن مردم باقیمانده است. دلیل سوم نیز میتواند نبود جایگزین قوی برای قهوهخانه باشد؛ اگرچه امروزه چایخانهها نیز در ایران رواج دارند، آن حس سنتی که باعث میشود با شنیدن نام یک مکان حس و حال موردنظر در ذهن شنوندگان ایجاد شود را در اختیار نداشت به همین دلیل نیز قهوهخانه همچنان مورداستفاده عموم مردم قرار میگیرد.

برایآنکه از دلایل محبوبیت انفجاری چای در ایران آگاه بشویم باید به نحوه ورود قهوه به ایران اشاره کنیم. قهوه از طریق دریا و از عربستان و یمن وارد ایران میشد. همین امر باعث ميشد که هزینه زیادی برای واردکنندگان به همراه داشته باشد که مراتب قیمت نهایی مصرفکنندگان را نیز افزایش میداد. همچنین باوجوداینکه قهوه تا مدت زیادی تنها نوشیدنی خارجی بازار ایران بود هیچوقت نتوانست آنطور که باید باسلیقه و ذائقه ایرانیان جور شود. همانطور که اشاره کردیم، در زمان قاجار روسیه نفوذ زیادی در ایران داشت و برای قبضه کردن بازار ایران از طریق کمک سیاسی توانست چای را جایگزین قهوه کند. پس آسانتر بودن و دردسترسبودن چای نسبت به قهوه، ارزانتر بودن چای نسبت به قهوه، نفوذ روسیه در بازار ایران، نزدیکی بیشتر چای نسبت به قهوه به ذائقه ایرانیان و مواردی ازایندست باعث شد تا چای بهسرعت از محبوبیت فراوانی کسب کند و جایگزین قهوه در ایران شود. شما میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر دررابطهبا تاریخ ایران و جهان از وبلاگ ما دیدن کنید.

نظر خود را با ما به اشتراک بگذارید